Schuiven in de keten 
Rotterdamse buitenruimte

Graafwerkzaamheden zijn kostbaar en zorgen vaak voor overlast. Om deze werkzaamheden zo goed mogelijk op elkaar af te stemmen en intensief samen te werken, werken gemeente Rotterdam, drinkwaterbedrijf Evides en netbeheerder Stedin sinds enkele jaren samen onder het motto ‘Samenwerken in de buitenruimte’.

Een voorbeeld is de wijk Zalmplaat, waarvoor Van Vulpen in 2021 van Stedin de opdracht kreeg om - op basis van Design&Construct - de verouderde kabels en vooral gietijzeren gasleidingen te vervangen. In overleg met de gemeente Rotterdam en Evides werd het project uitgebreid om in opdracht van Evides om de waterleidingen te saneren. De civiele aannemer Mouwrik Waardenburg verzorgt de reconstructie van de wijk door stoepen, straten en rioleringen te verhogen en te vernieuwen. ‘In ons werk lopen wij vooruit op deze reconstructies,’ legt engineer Robert Derks uit. 

Design&Construct
Van Vulpen kreeg de vrije hand om - in samenspraak met de opdrachtgevers - het ontwerp en de engineering in te vullen. Robert Derks: ‘Binnen het programma ‘Verschuiven in de keten’ voeren wij de opdracht volgens het aangeleverde ontwerp en bestek uit als een Design & Construct opdracht. Alle voorbereidende werkzaamheden, zoals het doen van meldingen, het aanvragen en controleren van vergunningen en het initiëren van overleg met gemeente en veiligheidsdiensten, nemen wij ook voor onze rekening.’

Procesmatig werken
Project Zalmplaat onderstreept dat Van Vulpen al geruime tijd klaarstaat om te schuiven in de keten. ‘We zijn eigenlijk al vijf jaar geleden begonnen met  het ontwerpen en uitvoeren van dit soort projecten. Onze manier van werken vormt hiervoor een stevig fundament,’ zegt Robert Derks. ‘Wij werken procesmatig en leggen in onze processen alles tot in detail vast. Daarin nemen wij ook mee wat wij leren van andere onderdelen en projecten, ook alle onverwachte zaken. Zo ontstaat een goed lerend vermogen voor elke volgende klus. 

 Ook voor dit project hebben we alles van tevoren bekeken, zoals de aanwezigheid van explosieven, verontreinigingen en ecologische bijzonderheden. Deze wijk ligt namelijk pal naast een Natura 2000-gebied. En ook al telt de wijk geen monumenten, wij wilden natuurlijk wel voorkomen dat de, deels oudere, woningen kunnen verzakken. Daarom hebben wij van tevoren proefsleuven gegraven en woningen bezocht.

Forse woonwijk
Als contractaannemer is Van Vulpen bekend met het gebied, ‘maar het is geen vanzelfsprekendheid. Zalmplaat is een forse woonwijk met 7.000 inwoners, inclusief onder andere een winkelcentrum, scholen en zorgflats, en de wijk telt veel smalle en soms doodlopende straatjes. Al met al gaat het om tien tot vijftien km vervanging en vernieuwing per discipline en met ons ontwerp en onze aanpak zorgen wij ervoor dat alle voorzieningen blijven functioneren.’

Juiste ligging
Eén van de belangrijkste eisen van de opdrachtgevers was het minimaliseren van de overlast. ‘Daarom speelt in ons ontwerp de juiste ligging van de leidingen een grote rol. Omdat wij zo weinig mogelijk de straat willen blokkeren en oversteken, hebben wij op sommige locaties de bestaande oversteken weggehaald. Door te werken met mantelbuizen en deze snel in te graven, beperken we de overlast tot slechts een halve dag per weghelft. Van het trekken van de kabels hebben omwonenden vervolgens geen last meer.’  

Routes
De wijk is in vier werkvakken ingedeeld en Van Vulpen werkt van straat naar straat.  

 

 

Door de woonwijk lopen meerdere buslijnen en routes van leveranciers voor zorgflats en het winkelcentrum. ‘In ons ontwerp hebben wij er al voor gezorgd dat deze routes zo snel mogelijk weer vrij zijn. Kijk, als je aan gas-, elektra- en waternetten werkt, dan heb je onvermijdelijk onderbrekingen van leveringen. Maar doordat wij de situatie van tevoren goed hebben onderzocht, kunnen wij de onderbrekingen zo kort mogelijk laten duren.’ 
Ook de ligging van de bestaande leidingen is daarbij van belang. ‘Is er voldoende ruimte in het trottoir, dan leggen wij een nieuwe leiding ernaast en creëren tijdelijk een dubbel net. Daardoor ontstaat in theorie geen onderbreking.’

Omgevingsmanagement
Het minimaliseren van de overlast voor de omgeving is van groot belang en daarmee een dagelijkse bezigheid van Van Vulpen. ‘Soms liggen honderden meters sleuf open en moeten omwonenden tijdelijk hun parkeerplaatsen inleveren. Ook komen wij veel hekjes, paaltjes en bomen tegen. Dat maakt het werk spannend en uitdagend en levert veel reacties van omwonenden op. Om de communicatie te stroomlijnen, werken wij met debouw.app. We hebben veel tijd en energie gestoken in informatie daarover aan de omwonenden.’ Op vragen en opmerkingen reageren Robert en zijn collega’s snel. Hij noemt een voorbeeld: ‘Een bewoner meldde via debouw.app dat hij recent gemeentegrond had gekocht en aan zijn tuin had toegevoegd. Hij wist zeker dat de gasleiding onder de tuin liep, wat ook bleek uit de tekening en aanvullend onderzoek. Dankzij deze melding konden wij bijtijds het ontwerp aanpassen.’